1

Begin bij de bewoners die je wilt helpen

Metselbijen en sommige andere solitaire bijen maken gebruik van bestaande bovengrondse holtes. Een vrouwtje legt in zo’n gang meerdere broedcellen achter elkaar aan. Een groot deel van de wilde bijensoorten nestelt juist in de grond. Laat voor die groep ook een rustig stukje geschikte, onbedekte bodem beschikbaar. Een hommelkast werkt weer anders. Die biedt een grotere binnenruimte achter één ingang. Kies zo’n kast alleen als je er een rustige plek voor hebt waar hommels zelf kunnen komen en gaan. Een vak met dennenappels of blad kan kleine dieren beschutting geven. Wil je vooral bijen zien nestelen, bekijk dan hoeveel van het front werkelijk uit bruikbare gangen bestaat.

2

Bekijk de opening van dichtbij

Zoek gladde randen en gangen met een dichte achterkant. Stekende splinters, gescheurd hout en losliggende buisjes zijn redenen om verder te kijken. De lengte van een nestgang is belangrijk en wordt lang niet altijd vermeld. Een huis kan aan de buitenkant diep lijken door een uitstekende dakrand of een klein plateau. Vraag bij twijfel naar de lengte van het deel dat de bij daadwerkelijk kan gebruiken. Meerdere binnendiameters maken de voorziening toegankelijk voor verschillende soorten. Bij losse bamboe kun je vooraf zelf sorteren. Bij kartonnen inzetstukken zijn de opgegeven lengtes gemakkelijker te vergelijken, maar vraagt bescherming tegen vocht extra aandacht.

3

Zoek de plaats uit vóór je koopt

Loop op verschillende momenten langs de tuinmuur, schutting of balkonrand die je op het oog hebt. Een plek voor nestelende solitaire bijen krijgt liefst zon en beschutting tegen regen en harde wind. Kijk ook naar de richting waaruit de regen doorgaans komt. Een dakje boven de kast helpt weinig wanneer de hele voorzijde geregeld nat waait. Zet een staand huis stabiel neer en hang een wandmodel zo op dat het niet draait of zwaait. Houd de vliegroute vlak voor de gaten vrij. Een kast met een ingebouwde pot moet je bereikbaar houden voor het water geven, zonder dat er telkens water langs de nestgangen loopt.

4

Kies de vulling op functie

Bij een gemengd hotel zitten soms drie of zeven verschillende vakken achter één front. Lees per vak wat erin zit. Bamboe of een gaaf blok met geboorde gangen kan nestgelegenheid bieden. Stukjes schors, losse kegels en spleten vormen vooral kleine schuilruimten. Die verschillen maken een hotel interessant voor observatie, ook als slechts een deel van de kamers wordt gebruikt. Een vlinderkast heeft smalle spleten die toegang geven tot een grotere holte. Volgens De Vlinderstichting blijven zulke kastjes vaak leeg. Een rustige haag, klimop en beschutte hoekjes in de tuin zijn daarom ook het behouden waard. Kijk bij een bouwpakket al tijdens de montage naar de werkelijke diepte per vak.

5

Zorg voor bloemen en rustige hoekjes

Een nestelende bij moet in de omgeving ook geschikte bloemen kunnen vinden. Kijk in het voorjaar, de zomer en de nazomer wat er op jouw plek bloeit. Je ziet dan eerder waar in het seizoen een gat valt. Met meerdere geschikte soorten en verschillende bloeitijden maak je de omgeving aantrekkelijker dan met één kortbloeiend potje vlak bij het hotel. Laat op rustige plaatsen ook oude stengels, dood hout of blad liggen. Zo ontstaat een keuze aan natuurlijke schuil- en nestplekken. Op een balkon kun je met een paar goed gekozen planten beginnen en van buitenaf zien welke insecten daadwerkelijk langskomen.

6

Volg een nest zonder het te openen

Een dichtgemetselde ingang kan lange tijd geen zichtbare activiteit tonen terwijl er binnen broed aanwezig is. Noteer liever van buitenaf welke openingen dichtgaan of weer open worden. Je kunt het front af en toe vanaf hetzelfde punt fotograferen. Laat afgesloten gangen, stapelladen en bewoonde buisjes rustig zitten tot de bewoners zijn uitgekomen. Blijft de status onduidelijk, stel onderhoud uit. Kijk wel of er regen binnenloopt, of de kast nog vastzit en of lege onderdelen erg gescheurd of versleten zijn. Natuurmonumenten adviseert oude of lege onderdelen gericht te vervangen. Controleer bij iedere ingreep eerst welke delen daadwerkelijk leeg zijn.

Van aandachtspunt naar product

Vergelijk 16 producten op hun kenmerken, bekijk de afwegingen en ga naar de aanbieder van de uitvoering die je zoekt.

Bekijk insectenhotels

Bekijk de uitvoeringen

Veelgestelde vragen

Heeft een klein balkon zin voor een bijenhotel?

Ja, als je een vaste, beschutte plek en geschikte bloemen in de omgeving hebt. Houd de openingen vrij en kies een model waarvan je het front kunt bekijken zonder het te verplaatsen.

Wat betekent een dichtgemaakt gaatje?

Een solitaire bij kan de gang met broedcellen hebben afgesloten. Er kan veel tijd zitten tussen het dichtmaken en het uitkomen. Prik de afsluiting niet door.

Kan een hommel in een bamboebuis nestelen?

Een bundel smalle gangen biedt een ander type ruimte dan een hommelkolonie nodig heeft. Een hommelkast heeft een toegankelijke binnenholte en vraagt een passende, rustige standplaats.

Hoe vergelijk ik de maat van twee bijenhotels?

Meet je beschikbare ruimte met de buitenmaat. Beoordeel de bruikbare gangen vervolgens apart op diepte, binnendiameter, gladheid en gesloten achterkant. De buitenmaat alleen geeft die informatie zelden volledig.

Moet ik ieder jaar alle buisjes vernieuwen?

Controleer de toestand en bezetting. Vervang alleen aangetast of versleten materiaal waarvan zeker is dat het leeg is. Laat nog afgesloten gangen of onduidelijke nestdelen onaangeroerd.

Wat kan ik doen als mijn vlinderkast leeg blijft?

Zorg voor nectarplanten, geschikte planten voor rupsen en natuurlijke schuilplaatsen. Een rustige observatieplek bij bloeiende planten levert vaak eerder zicht op vlinders dan het openen of verplaatsen van de kast.

Bronnen en verantwoording

Deze gids gebruikt productdocumentatie en de eigenschappen van de geselecteerde modellen. De selectie is niet gebaseerd op een eigen praktijktest. Raadpleeg bij specifieke vragen over gezondheid of dierwelzijn een passende deskundige.